آثار اعتقادی مبانی تشریع در فقه امامیه و حنفیه

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان

1 گروه فقه و معارف اسلامی ،مدرسه عالی فقه و قرآن ، مجتمع آموزش عالی خواهران نمایندگی خراسان ، جامعه المصطفی العالمیه ،افغانستان

2 گروه فقه و معارف اسلامی ،مدرسه عالی فقه و قرآن ، مجتمع آموزش عالی خواهران نمایندگی خراسان ، جامعه المصطفی العالمیه ،مشهد،ایران .

چکیده

 فقه اسلامی تنها مجموعه ای از احکام عملی نیست، بلکه بر مبانی اعتقادی و کلامی استوار است که در فرآیند فهم، استنباط و اجرای احکام شرعی نقش تعیین کننده ای دارند. اختلاف مکاتب فقهی در منابع استنباط و روشهای اجتهادی، در بسیاری موارد ریشه در تفاوتهای اعتقادی آنان دارد. این پژوهش با هدف بررسی آثار اعتقادی مبانی تشریع در فقه امامیه و حنفیه، به تحلیل جایگاه اصول اعتقادی همچون توحید، نبوت، امامت و معاد در شکل گیری رویکردهای فقهی این دو مکتب می پردازد. در این راستا، توحید در ربوبیت تشریعی و اطاعت، حجیت سنت و عصمت پیامبر (ص) در چارچوب اصل نبوت، جایگاه امامت و نقش امام معصوم (ع) در استمرار هدایت دینی، و نیز برخی پیامدهای اعتقاد به معاد در نظام تشریع بررسی میشود. یافته های پژوهش نشان می دهد که اعتقاد امامیه به نصب الهی امام و استمرار مرجعیت معصوم در تبیین شریعت، به اتکای بیشتر این مکتب بر نصوص و روایات اهلبیت (ع) و پرهیز از ابزارهایی چون قیاس و استحسان انجامیده است؛ در مقابل، فقه حنفی در پرتو مبانی اعتقادی خود، دامنه اجتهاد عقلی و استفاده از قیاس و استحسان را گسترش داده است. بدین ترتیب، تفاوت در مبانی اعتقادی تشریع، به تفاوت در روش استنباط و ساختار فقهی این دو مکتب انجامیده است. 

کلیدواژه‌ها

مطالعات فقهی
دوره 8، شماره 15
اردیبهشت 1405
صفحه 17-32

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار