جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در مسئولیت زوج نسبت به حجاب زوجه

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان

جامعه المصطفی

چکیده

مسئله حجاب در شریعت اسلامی، یکی از شاخص‌ترین نمودهای عفاف و پایبندی به ارزش‌های دینی است و نهاد خانواده نخستین عرصه تحقق این ارزش به شمار می‌رود. در این میان، جایگاه و مسئولیت زوج در نظارت و هدایت دینی خانواده، به ویژه در رعایت حجاب از سوی زوجه، اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از مبانی فقهی این مسئولیت، فریضه‌ امر به معروف و نهی از منکر است؛ فریضه‌ای که در منظومه شریعت، ضامن سلامت دینی جامعه و خانواده به شمار می‌آید. این مقاله با تکیه بر منابع قرآنی، روایی و فقهی، به بررسی جایگاه و حدود مسئولیت شرعی زوج در قبال حجاب زوجه بر اساس ادله‌ امر به معروف و نهی از منکر می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر چند عمومات ادله‌ی امر به معروف و نهی از منکر شامل همه مسلمانان نسبت به یکدیگر است، اما نصوص خاص قرآنی و روایی، به ویژه آیه‌ «قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا» و روایات تفسیری آن، بر وجود تکلیفی مؤکد و مضاعف نسبت به اهل و خانواده دلالت دارد. همچنین در صورت تحقق شرایط چهارگانه‌ این فریضه (علم به منکر، احتمال تأثیر، استمرار منکر و نبود مفسده)، زوج مکلف است در چارچوب مراتب سه‌گانه‌ امر به معروف یعنی قلبی، زبانی و عملی، نسبت به رعایت حجاب از سوی همسر خود اقدام کند. این تکلیف شرعی در عین وجوب، مشروط به رعایت حکمت، مدارا و حفظ مودّت خانوادگی است؛ ازاین‌رو، مسئولیت زوج نسبت به حجاب زوجه، جلوه‌ای از فریضه امر به معروف در سطح خانواده محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها