بازخوانی انتقادی دیدگاه مارگوت بدران درباره تعدد زوجات با تأکید بر مفهوم عدالت در فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان

جامعه المصطفی

چکیده

مسئله تعدد زوجات از جمله موضوعات چالش‌برانگیز در فقه خانواده اسلامی است که در دهه‌های اخیر، به ویژه در پرتو گسترش گفتمان‌های فمینیستی، با بازخوانی‌ها و نقدهای متعددی مواجه شده است. آیات 3 و 129 سوره نساء به عنوان اصلی‌ترین مستندات قرآنی این حکم، همواره محور اختلاف میان قرائت‌های فقهی سنتی و رویکردهای انتقادی معاصر، به ‌ویژه فمینیسم اسلامی، بوده‌اند. در این میان، مارگوت بدران به‌عنوان یکی از چهره‌های شاخص فمینیسم اسلامی، با تأکید بر مفهوم عدالت جنسیتی، مشروعیت فقهی تعدد زوجات را مورد تردید قرار داده و آن را بازتابی از ساختارهای مردمحور تاریخی در تفسیر متون دینی دانسته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نقد بدران، بیش از آن‌که مبتنی بر تحلیل درون‌دینی آیات باشد، متأثر از قرائتی اجتماعی و هنجاری است که میان سطوح مختلف عدالت قرآنی تفکیک روشنی قائل نمی‌شود و بستر تاریخی– اجتماعی تشریع حکم را نادیده می‌گیرد. مقاله نتیجه می‌گیرد که در فقه امامیه، تعدد زوجات حکمی استثنایی، مشروط و محدود است که بر الزام به عدالت حقوقی استوار بوده و تعارضی ذاتی با عدالت قرآنی و کرامت انسانی زن ندارد.

کلیدواژه‌ها